„ქიმიოტვინი“ ან „ტვინის ნისლი“ ხშირად გამოყენებული ტერმინებია და გულისხმობს კოგნიტიურ ცვლილებებს, რომელსაც მრავალი პაციენტი უჩივის მკურნალობის დროს და მისი დასრულების შემდეგ.
მკურნალობის დროს კოგნიტიური ცვლილებები 100-დან 75 ადამიანს (75%) აღენიშნება.
მკურნალობის დასრულების შემდეგ – 100-დან 35 ადამიანს (35%).
„ქიმიოტვინი“ (chemo brain) შეიძლება დაემართოს ნებისმიერ პაციენტს, განურჩევლად სქესისა და ასაკისა, ნებისმიერ ეტაპზე -დიაგნოზის დასმისას, მკურნალობის პროცესში ან მკურნალობის დასრულების შემდეგ.
პაციენტების უმრავლესობა, ვისაც კოგნიტიური ცვლილებები აქვს, ყოველდღიურ ფუნქციონირებას მაინც ახერხებს, თუმცა შეიძლება შეამჩნიონ, რომ:
უჭირთ სიტყვების სწორად გამოთქმა
არ ახსოვთ კონკრეტული საუბარი, მოვლენა (მეხსიერების დაქვეითება)
უჭირთ კონცენტრაცია
ვერ აკეთებენ ერთდროულად რამდენიმე საქმეს
უჭირთ ისეთი რამ (მაგალითად, სწრაფი არითმეტიკა), რაც ადრე მათთვის მარტივი იყო
აქვთ დაღლილობის და დაბნეულობის შეგრძნება
ხდებიან არაორგანიზებულები
უჭირთ ახალი უნარების გამომუშავება
რა იწვევს კოგნიტიურ ცვლილებებს?
კიბოს დიაგნოზით გამოწვეული სტრესი, შფოთვა, დეპრესია
თავად კიბო (განსაკუთრებით თავის ტვინის)
სხვადასხვა მკურნალობა – ქირურგია, ქიმიოთერაპია, ჰორმონოთერაპია, რადიაციული თერაპია, იმუნოთერაპია, და სხვ.
დამხმარე მედიკამენტები, მათ შორის სტეროიდები, ტკივილგამაყუჩებლები და ანტივირუსები
მკურნალობის გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა ინფექციები, დაღლილობა, ანემია, ძილის რეჟიმის დარღვევა, ჰორმონალური ცვლილებები
უძილობა
მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რომ სიმპტომები არ არის ყოველთვის ერთნაირად შემაწუხებელი. ასევე, უმეტეს შემთხვევაში, მკურნალობის დასრულებიდან ერთ წელიწადში სიმპტომები ქრება ან მნიშვნელოვნად უმჯობესდება, თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში შესაძლებელია რამდენიმე წლის განმავლობაშიც კი გაგრძელდეს.
თუ ამჩნევთ კოგნიტიურ ცვლილებებს და ის გავლენას ახდენს თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, აუცილებლად გაესაუბრეთ თქვენს ექიმს.
გახსოვდეთ, რომ არსებობს მრავალი სტრატეგია, რომელიც დაგეხმარებათ:
ჯანსაღი ცხოვრების წესი
დაბალანსებული ჯანსაღი კვება
საკმარისი რაოდენობის წყალი
საღამოს საათებში კოფეინის შეზღუდვა
ალკოჰოლის შეზღუდვა
ხარისხიანი და საკმარისი ხანგრძლივობის ძილი
ფიზიკური აქტივობა - ვარჯიში (განსაკუთრებით იოგა)
კოგნიტიური ვარჯიში, რაც გულისხმობს იმ უნარების რეგულარულ გავარჯიშებას, რომლებიც აუმჯობესებს: ყურადღებას, მოქმედების სისწრაფეს, მეხსიერებას. მაგალითად:
შემოქმედებითი აქტივობები (ხატვა, ძერწვა ა.შ.)
თავსატეხები ან კროსვორდები
ახალი უნარ-ჩვევების ან ენის შესწავლა (დაგეხმარებათ თქვენი ტვინის აქტიურობის შენარჩუნებაში)
მედიტაცია
კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია СBT
აკუპუნქტურა
ფსიქოკონსულტაცია (რათა ახალ რეალობასთან გამკლავება ისწავლოთ)
მედიკამენტური მკურნალობა
რეკომენდებულია, რომ მედიკამენტურ მკურნალობამდე აუცილებლად სცადოთ ზემოთ დასახელებული მეთოდები და თუ ისინი არაეფექტური აღმოჩნდა და თანაც თუ თქვენი სიმპტომები ყოველდღიურ ცხოვრებაში გიშლით ხელს, მხოლოდ ამის შემდეგ იფიქროთ მედიკამენტურ მკურნალობაზე. სპეციალისტის კონსულტაციისა და კვლევების გარეშე თვითნებურად არ მიიღოთ მედიკამენტი.
პრაქტიკული რჩევები კოგნიტიურ ცვლილებებთან გამკლავებისთვის:
ერთდროულად მხოლოდ ერთი საქმის კეთება
სიების შედგენა - გასაკეთებელი საქმეების, საყიდლების
რთული ამოცანების დღის პირველ ნახევარში შესრულება
შეხვედრების, ექიმთან ვიზიტების ბლოკნოტსა ან ტელეფონში ჩანიშვნა
ექიმთან საუბრის აუდიოჩაწერა (თუ თანხმობას მოგცემთ)
ახლობელი ადამიანების დახმარება, სთხოვეთ მათ დაესწრონ ექიმთან ვიზიტს
მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რომ „ქიმიოტვინი“ არ არის მუდმივი მდგომარეობა. მისი გაუმჯობესება მნიშვნელოვნად შეუძლია ისეთი მარტივი ჩვევების გამომუშავებას, როგორიცაა ჰიდრატაცია, ხარისხიანი ძილი და რეგულარული ვარჯიში.
გთხოვთ, კომენტარებში გაგვიზიაროთ თქვენი გამოცდილება
გქონიათ თუ არა ის სიმპტომები, რომლებიც "ქიმიოტვინს" ახასიათებს?
გამოყენებული წყარო:
